Warszawski Standard Zielonego Budynku

Spowoduje, że budynek będzie bardziej energooszczędny, przyjazny jego użytkownikom oraz pozwoli obniżyć koszty amortyzacji i użytkowania. W przyszłości pozwoli uniknąć wydatków na termomodernizację, nadmiernych wydatków na chłodzenie i ogrzewanie oraz oświetlenie i zminimalizuje zużycie wody.

Na etapie projektu architekt uwzględnia wymagania WSZB i przygotowuje projekt, który je spełnia. Zaprojektowanie budynku zgodnie z WSZB pozwoli w przyszłości zmniejszyć koszty użytkowania budynku oraz uniknąć wydatków na, często bardzo kosztowną, termomodernizację.

A jeśli chodzi o przygotowanie i wdrożenie Warszawskiego Standardu Zielonego Budynku i systemu oceny zgodności inwestycji z WSZB, który jest załącznikiem do Zarządzenia Prezydenta m.st. Warszawy, to zostało to zadanie zrealizowane w ramach projektu LeadAIR prowadzonego przez Forum Energii.

Jeśli w projekcie zostaną spełnione wymagania WSZB i inwestor wystąpi o udzielenie opinii o zgodności projektu inwestycji ze Standardem to po udokumentowaniu ich spełnienia przyznawane jest Świadectwo zgodności inwestycji z WSZB. Nie ma ono terminu ważności. Ale nie mogą zostać dokonane zmiany podczas realizacji budowy i eksploatacji budynku, które spowodują, że zadeklarowane wymagania przestaną być spełniane.

Nie. Standard nie jest certyfikatem. Standard jest potwierdzeniem spełnienia wymagań pro-klimatycznych, zgodnie z zarządzeniem i systemem oceny, przez projektowaną inwestycję. Może pomóc w promocji zrównoważonego budownictwa i uczynić budynek wyjątkowym na tle innych, poprzez przyznanie Świadectwa zgodności budynku z WSZB. W przyszłości być może pojawia się inne „zachęty” dla inwestorów budynków miejskich.

Na chwilę obecną nie. Jednakże spełniając wymagania WSZB na etapie projektu może Pan/Pani mieć niższe rachunki za eksploatację i amortyzacje budynku. 

Nie. Na chwilę obecną obejmuje nowobudowane budynki miejskie w Warszawie.

Inwestorzy miejscy oraz jednostki podległe, jak np. SZRM czy ZMM. Dyrektorzy biur i Burmistrzowie dzielnic OD LIPCA 2025 r. są zobligowane do stosowania WSZB. Natomiast osoby prawne m.st. Warszawy i podmioty prywatne gorąco zachęcamy do stosowania WSZB.
Zgodnie  z Zarządzeniem: Dyrektorzy biur Urzędu m.st. Warszawy, burmistrzowie dzielnic m.st. Warszawy, kierownicy jednostek organizacyjnych m.st. Warszawy organizując konkursy architektoniczne, zlecając wykonanie dokumentacji projektowej lub realizację robót budowlanych w zakresie inwestycji, zobowiązani są do dołączania do dokumentów zamówienia postanowień zobowiązujących do stosowania zarządzenia wprowadzającego WSZB.

Nie było dostępnych istniejących standardów, które w tak kompleksowy sposób dotyczyłyby tego tematu. Dlatego powstał WSZB. W odpowiedzi na rekomendację Warszawskiego Panelu Klimatycznego, zgłoszona przez Warszawianki i Warszawiaków. Przy tworzeniu dokumentu korzystaliśmy z istniejących standardów dot. zieleni, obowiązujących w m.st. Warszawie. Opieraliśmy się także na dobrych praktykach i dokumentach zagranicznych dotykających tego tematu.

Wzrost kosztów jest najczęściej pozorny, rzadziej nieznaczny, w stosunku do oszczędności uzyskanych na etapie eksploatacji budynku. Niższe będą wydatki zw. z amortyzacją budynku. Dodatkowo unikamy późniejszej, często bardzo kosztownej termomodernizacji budynku, co znacznie obniża nakłady na jego utrzymanie.  

Nie. Nie uprawniają.

Każdy przypadek jest inny, kiedy zobaczymy projekt będziemy w stanie ocenić spełnienie konkretnego wymagania. Co do zasady chodzi o nie stosowanie ogrodzeń, które uniemożliwiają zwierzętom przemieszczanie się.

Zgodnie z wymaganiem obligatoryjnym w obszarze Gospodarowanie wodą „Wymaganie jest spełnione, gdy projekt przewiduje zagospodarowanie całości wód opadowych lub roztopowych na działce własnej. Wody opadowe lub roztopowe powinny być zagospodarowane w miejscu ich powstawania, np. poprzez wprowadzanie ich do ziemi (o ile warunki gruntowo – wodne umożliwiają takie rozwiązanie) lub poprzez wykorzystanie ich do celów gospodarczych (np. do podlewania zieleni).” Oczywiście można wyobrazić sobie sytuację skrajną, tak jak w przypadku ostatnich opadów z końca sierpnia i początków września 2024 roku i wtedy nie zawsze to się uda. Ale co do zasady projekt musi zapewnić zagospodarowanie wody na działce (zbiorniki, dachy retencjonujące, wykorzystanie wód opadowych w instalacjach, ogrody deszczowe, przepuszczalne powierzchnie – dróg do osiągnięcia celu jest wiele i WSZB zawiera wiele przykładów, które sugerują inwestorom i architektom jak sprostać temu wymaganiu na etapie projektu).

Jeśli chodzi o Bezemisyjne źródła energii, to wymaganie obligatoryjne jest spełnione, gdy:

„(...) wartość wskaźnika rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną EP jest przynajmniej o 10% niższa niż maksymalna wartość wskaźnika rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną EP, jak dla nowo projektowanego budynku. Ewentualnie, gdy budynek posiada klasę charakterystyki energetycznej dla wskaźnika rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną EP równą lub wyższą niż A, przy czym stosuje się ostrzejsze z powyższych wymagań.”

Raczej zależy nam nie stosowaniu źródeł ciepła, które emitują zanieczyszczenia takie jak: dwutlenek węgla, tlenek węgla, tlenki siarki, tlenki azotu, metan, pył PM2,5 lub PM10. Każdy przypadek będzie rozpatrywany indywidualnie. Jeśli będzie taka potrzeba, doradzimy, które rozwiązanie będzie najkorzystniejsze dla klimatu i dla ludzi. 

Tak. I wtedy pozostaje jeszcze jedno wymaganie „do wyboru” do spełnienia, aby być zgodnym z WSZB w tym obszarze. 

Oddzielne dla każdego z wymienionych i im podobnych. Każdy przypadek jest inny. Kiedy zobaczymy dokumentację projektową, ocenimy spełnienie wymagania.  Jednakże podchodzimy elastycznie, aby nie blokować inwestycji. Ponadto jest to wymaganie „do wyboru”, można wybrać inne. 

Nie dla każdego. Zgodnie z treścią wymagania. „(...) Dla budynków mieszkalnych projekt zawiera co najmniej dwa miejsca parkingowe dla rowerów na każdy lokal mieszkalny, w tym co najmniej jedno miejsce na rowery o większych wymiarach niż rowery standardowe (rowery cargo).”

ale

„(...) projekt zawiera miejsca parkingowe i stojaki dla rowerów, których liczba stanowi co najmniej 15% całkowitej liczby użytkowników budynku. W tym co najmniej jedno miejsce na rowery musi być na rowery o większych wymiarach (np. rowery cargo).”

Czyli: stojaki dla rowerów, których liczba stanowi co najmniej 15% całkowitej liczby mieszkańców i wśród tych miejsc min. jedno dla roweru o większych rozmiarach (np. rowery cargo)

W linii prostej . Wymaganie jest spełnione, gdy:

(...) odległość pieszego dojścia (mierzonego w linii prostej) od wejścia na działkę do przystanku komunikacji zbiorowej jest nie większa niż: • 417 m (5 minut) do przystanków autobusowych lub tramwajowych, • 833 m (10 minut) do stacji i przystanków kolei lub metra. Uwagi:

• Zasięgi wymienionych stref określa Plan zrównoważonej mobilności miejskiej dla metropolii warszawskiej (SUMP).

Aby potwierdzić spełnienie wymagania wnioskodawca dołącza projekt zagospodarowania działki lub terenu, z naniesiona odległością (w linii prostej) od wejścia na działkę do przystanku oraz schematem dojścia.

Niestety nie. Nie o taki car-sharing nam chodzi w tym wymaganiu. Chodzi o pojazdy dostępne dla każdego użytkownika, np. oferowane przez firmy typu „rent a car”.

Nie ma.

Chodzi nam o wykorzystanie tych materiałów. Promujemy wykorzystanie materiałów o niskim śladzie węglowym i z recyklingu oraz takich, które posiadają deklaracje środowiskowe III rodzaju EPD.

Proszę mieć na uwadze, że:

„Dołączone deklaracje środowiskowe III rodzaju EPD muszą być ważne (niewygasłe) w momencie specyfikacji oraz zgodne z normą ISO 14025, ISO 21930 lub EN 15804.”

Zależy nam na bardziej zaawansowanych systemach sterowania typu „smart house”. Mimo, że nie jest to dookreślone będziemy namawiać do stosowania takich, wpływających na energooszczędność i zasobooszczędność rozwiązań. Potwierdzeniem spełnienia wymagania będzie projektowana charakterystyka energetyczna, więc termostat i włącznik światła mogą być niewystarczające.

Nie. Jeśli jest do spełnienia jedno , do wyboru, jest to napisane wprost (albo, albo). Aby to wymaganie było spełnione to projektowane oświetlenie musi spełniać wymienione w nim kryteria. Można wybrać inne z tego obszaru, ponieważ jest to wymaganie „do wyboru”.

„(...) projekt przewiduje udostępnienie obiektu, jego części lub terenu w całości lub częściowo użytkownikom zewnętrznym, którzy nie są podstawowymi użytkownikami, np. członkom lokalnej społeczności, którzy będą mogli korzystać z przestrzeni obiektu (usługi, gastronomia, powierzchnie coworkingowe, przestrzenie odpoczynku i rekreacji, także schronienie przed upałem, plac zabaw dla dzieci, miejsce rekreacji dorosłych, siłownia plenerowa).”

Chodzi tu raczej o udostepnienie większej powierzchni i „nie zamykanie działki”. Promujemy tworzenie otwartych przestrzeni, z których mogą korzystać wszyscy mieszkańcy miasta.  Podajemy przykłady.

Raczej ułatwić i sprawić, aby było bardziej komfortowe, np. podczas fal upałów. Budynki, które zostaną zaprojektowane zgodnie z WSZB, z powodzeniem będą mogły być schronieniem dla mieszkańców stolicy podczas upałów w lecie. Zapewnia też lepszy komfort ich stałym użytkownikom. Np. w szkołach zapewnią właściwy poziom dwutlenku węgla w klasach, bez konieczności wietrzenia pomieszczeń i utraty energii zimą.

WSZB nie dotyka tematów związanych z infrastrukturą drogową. Dotyczy nowobudowanych budynków i zagospodarowania działki, na której są budowane. Dotyka takich tematów jak: gospodarowanie wodą na działce, zieleń, oszczędność energii czy zdrowie i komfort użytkowników. Temat zwężania dróg jest całkowicie odrębnym tematem, nie związanym ze Standardem.

Warszawa do niczego nie zmusza swoich mieszkańców. Standard jest przeznaczony dla inwestorów miejskich, którzy planują budowę nowego budynku miejskiego. Regulacje dotyczą budynków zarządzanych przez miasto, a inwestorów prywatnych zachęcamy do stosowania standardu, mimo że ich nie obowiązuje. W przypadkach szczególnych możliwe jest wystąpienie do Dyrektor Koordynator ds. Zielonej Warszawy z wnioskiem o wydanie opinii o odstępstwie od stosowania WSZB.

Odpowiednia szata roślinna poprawia retencję i pozwala zatrzymać wodę na działce. Dzięki czemu w okresach suszy roślinność będzie dłużej zielona. Wielowarstwowa roślinność tworzy ekosystem, który zapewnia siedliska dla zwierząt oraz daje wytchnienie ludziom. Większość owadów jest bardzo pożyteczna i często umożliwia powstanie żywności dla człowieka (zapylacze).

Zgodnie z wymaganiem obligatoryjnym z obszaru drugiego WSZB całość wody pozostaje na działce. Wody opadowe lub roztopowe mogą zostać zgromadzone w zbiornikach i następnie użyte do podlewania zieleni. Woda szara po odpowiednim oczyszczeniu również.
Jeśli chodzi o opady nawalne to właśnie zbiorniki wodne, dachy retencyjne, przepuszczalne powierzchnie i wielowarstwowa roślinność pozwalają zatrzymać jej większą ilość niż betonowe powierzchnie. Dodatkowo MPWiK potwierdził, że na wielu działkach w stolicy nie ma możliwości zrzutu nadmiaru wody do kanalizacji deszczowej, ponieważ jest przepełniona. Proponowane rozwiązania są stosowane w innych krajach i sprawdzają się z powodzeniem.   

Amortyzacja zielonego dachu nie jest dużo droższa niż amortyzacja trawnika lub nasadzonych kwiatów. Na początku być może tak. Ale zyski jakie przynosi zielony dach w postaci chłodu, zatrzymania nadmiaru wody, siedlisk dla zwierząt, czy np. ogródka warzywnego, są znaczne.

Przygotowanie i wdrożenie Warszawskiego Standardu Zielonego Budynku (dalej WSZB) i systemu oceny zgodności inwestycji z WSZB, który jest załącznikiem do Zarządzenia Prezydenta m.st. Warszawy, zostało zrealizowane w ramach projektu LeadAIR prowadzonego przez Forum Energii. Natomiast jeśli chodzi o pomysł – to został on zgłoszony przez Warszawiaków i Warszawianki podczas Warszawskiego Panelu Klimatycznego. Wprowadzając WSZB Prezydent m.st. Warszawy zrealizował rekomendację mieszkańców stolicy.

Możliwość wycięcia drzewa określa prawo polskie i tylko zgodnie z prawem takie drzewo może zostać wycięte. WSZB nie zawiera wymagań niezgodnych z prawem polskim ani unijnym. Dodatkowo w mieście stołecznym Warszawie obowiązują standardy zieleni, które określają w jakim przypadku mnożna wyciąć drzewo, a WSZB jest z nimi zgodny. Powody podane w pytaniu powyżej nie są wystarczające do wydania decyzji o wycince.  Zachęcamy do zachowania na działce istniejących drzew i krzewów, zgodnie z wymaganiem 3.1.1 (Zachowanie istniejących drzew i krzewów). Z wymagania tego wyłączone są jedynie drzewa które kwalifikują się do usunięcia ze względu na zagrożenie jakie stanowią dla ludzi lub mienia. Pamiętajmy, że drzewo stanowi istotny element biocenozy, a po jego wycięciu dochodzi do nieodwracalnych zmian w jego otoczeniu.

Nie musi tego robić bezpośrednio. Może wystąpić  do ZTM z prośbą o uwzględnienie powstającego budynku na mapie komunikacji miejskiej. Takie wystąpienie z inicjatywą o stworzenie możliwości korzystania z transportu zbiorowego może być traktowane jako spełnienie wymagania.

Dachy hybrydowe – łączące PV oraz dachy zielone są najbardziej wydajne i najkorzystniejsze dla człowieka oraz ekosystemu miejskiego. Wiele przykładów takich dachów świetnie sprawdza się na świecie. W Polsce również są takie przykłady. Dlatego Warszawa promuje takie rozwiązania.

Przykładowe rozwiązania dachów solarnych/hybrydowych.

Wycięto jedno drzewo (grab pospolity), które było w stanie dobrym i kolidowało z inwestycją. Przed wycinką analizowano możliwości przesadzenia tego drzewa, jednak w końcu zdecydowano się na wycinkę.

Poza tym wycięto drzewa i krzewy w stanie bardzo złym, złym lub średnim. Przede wszystkim były to robinie akacjowe i klony jesionolistne. W trakcie prac wykonano nasadzenia zastępcze drzew i krzewów na działce biblioteki, działce poczty oraz w jeszcze jednej lokalizacji wskazanej przez miasto.

W ocenie wpływu budynku na środowisko należy wziąć pod uwagę wiele czynników. Kiedy przeanalizujemy dokładnie proces powstawania takich tradycyjnych materiałów jak żelbet, bloczki betonowe lub ceramiczne czy aluminium używane do produkcji ram okiennych, okazuje się, że są to materiały o dużo wyższym śladzie węglowym niż drewno – do ich produkcji zużywa się znacznie więcej energii niż do produkcji konstrukcji drewnianych.

Drewno jest surowcem odnawialnym, a do budynków takich jak np. ww. Biblioteka, drewno pozyskuje się z odpowiedzialnych źródeł – certyfikowanych upraw leśnych, gdzie prowadzi się gospodarkę leśną zgodnie z określonymi standardami (np. FSC). Korzystając z takiego drewna mamy pewność, że na miejsce każdego wyciętego drzewa posadzone będzie min. jedno nowe.

Ponadto konstrukcje drewniane mają tę właściwość, że mogą być prefabrykowane (co pozwala na oszczędniejsze wykorzystanie materiału w porównaniu z tradycyjną budową). Elementy drewnianych konstrukcji ze względu na sposób ich łączenia po zakończeniu cyklu życia budynku mogą być wykorzystane ponownie łatwiej niż np. elementy żelbetowe czy murowane.

Standard opracowało Miasto stołeczne Warszawa w ramach projektu LeadAIR prowadzonego przez Forum Energii. Na podstawie opracowania przygotowanego w 2021 roku przez Krajową Agencję Poszanowania Energii (KAPE) przy udziale grupy ekspertów OW SARP, przedstawicieli różnych biur urzędu miasta, jednostek podległych, urzędów dzielnic stworzono Warszawski Standard Zielonego Budynku wraz z transparentnym systemem oceny zgodności inwestycji.
Celem opracowania WSZB jest zapewnienie, iż nowe miejskie inwestycje budynkowe będą zawierały ekologiczne i innowacyjne rozwiązania bardziej ambitne niż te wymagane przez polskie prawo oraz będą projektowane w sposób zgodny z celami Zielonej Wizji Warszawy, co wzmocni dążenie Warszawy do osiągnięcia neutralności klimatycznej. Ponadto wdrożenie WSZB stanowi realizację jednej z 49 rekomendacji Warszawskiego Panelu Klimatycznego.

Liczymy na to,  że jako miasto będziemy inspirować prywatnych inwestorów do stosowania wymagań WSZB. Gorąco zachęcamy inwestorów prywatnych i rekomendujemy im projektowanie budynków zgodnie ze Standardem. W obecnej chwili są to przede wszystkim korzyści wizerunkowe i marketingowe, ponieważ żaden budynek prywatny nie uzyskał jeszcze Świadectwa zgodności z WSZB. Z pewnością pierwsi inwestorzy prywatni, którzy zaprojektują i wybudują budynki zgodne z WSZB mogą liczyć na olbrzymie zainteresowanie opinii publicznej i dzięki temu łatwo wypromują swoje proklimatyczne działania. W przyszłości planujemy stworzyć zachęty ponieważ zależy nam aby zrównoważone budownictwo przyświecało rozbudowie Warszawy również w sektorze prywatnym. Korzyści w postaci wysokiego komfortu życia lub pracy w takich budynkach i niejednokrotnie znacznie niższych kosztów ich użytkowania, z pewnością docenią ich użytkownicy, co przekłada się na wzrost konkurencyjności inwestora na rynku i może mieć wpływ na zwiększenie sprzedaży.

Ustawa zawiera sformułowanie, że wnioskodawca przedkłada do wniosku o pnb szereg wymienionych z nazwy załączników oraz „inne dokumenty”. Jest to termin z legislacji dot. udzielania pozwolenia na budowę (pnb). Opinia o zgodności z WSZB lub opinia o odstępstwie od WSZB jest załączana do wniosku o pnb. Jest ona jednym z tych dokumentów w rozumieniu litery obowiązującego prawa. 

Jest możliwe rozwiązanie hybrydowe, o ile jest ekonomicznie uzasadnione. Z punktu widzenia klimatu pompa ciepła jest najlepsza. Ale rozumiemy jeśli inwestycja nie pozwala na takie rozwiązanie. Trzeba jednak mieć na uwadze, że aby spełnić niezbędne, obligatoryjne wymagania WSZB, w tym energia pierwotna ze źródeł nieodnawialnych (EP) mniejsze o 10% (w obszarze trzecim: Efektywność Energetyczna) trzeba tę energię pierwotną zaoszczędzić.

Ciepło systemowe jest dobrym wyborem, ale żeby osiągnąć zgodne z wym. WSZB z 3 obszaru poziom EP korzystniej zainstalować pompę ciepła. Pompa ciepła pozwoli na zmniejszenie zapotrzebowania na energię pierwotną. Będzie dodatkowo spełnieniem wymagania dot. OZE, czyli dwa w jednym.

Owszem znamy takie sytuacje. Edukacja jest niezbędna. Zwracamy uwagę, że wentylacja mechaniczna jest obligatoryjna tylko w budynkach oświaty. Oczywiście wiadomo , że znacznie zwiększa komfort użytkowników w inwestycjach mieszkaniowych również, ale nie jest tam obligatoryjna. Ponadto nie jest to do końca prawdą, ponieważ zależnie od zastosowanych rozwiązań (rodzaj instalacji, typ, sposób jej montażu, sposób jej konserwacji etc.) są wymagane odpowiednie parametry dla materiałów izolacyjnych, również wygłuszających. Np. odpowiednio wygłuszone przewody potrafią całkowicie zniwelować hałas. Natomiast przekonanie użytkowników o regularnej konserwacji urządzeń powinien być wystarczający do odparcia argumentu o chorobach. Jeśli wentylacja o wymuszonym obiegu powodowałaby choroby, to co należałoby powiedzieć o wentylacji grawitacyjnej kiedy wszystko może pod wpływem zmian ciśnienia dostać się do mieszkania?

Planujemy spotkania z Veolią w sprawie WSZB. Są już świadomi, że standard obowiązuje w budynkach miejskich. Oczywiście nie zawsze wszystko uda się pogodzić. Jednakże wierzymy, że kompromis jest możliwy i będziemy w stanie pogodzić wymagania Veolii oraz WSZB.

W tej chwili niestety nie mamy dedykowanego dla WSZB funduszu miejskiego. Jednakże przykłady zweryfikowanych z WSZB projektów pokazują, że koszty nie są znacząco wyższe. W przypadku CEE jest to np. 3,5%. Przeważnie te różnice są poniżej 10%. Ważne jest, aby mieć świadomość konieczności zastosowania WSZB już na etapie wstępnego planu inwestycji, najlepiej na etapie koncepcji na nową inwestycję. Nie zostawimy dzielnic bez wsparcia. W przypadku konieczności zmiany poziomu finansowania inwestycji, mówiąc wprost: konieczności zwiększenia  kwoty na nią zaplanowanej, deklarujemy wsparcie na poziomie poparcia wniosku składanego do skarbnika, jednakże pod warunkiem, że ta zmiana w projekcie będzie wynikiem wdrożenia niezbędnych zmian powodujących spełnienie obligatoryjnych wymagań WSZB. Celem tej zmiany musi być dostosowanie projektu do WSZB.